Hendrik Romkes is een boomkorvisser. Boomkorvisserij is het vissen op de zeebodem met twee sleepnetten die aan weerszijden van het schip hangen. De netten worden opengehouden door de boom, een metalen buis aan de voorkant van het net. Aan de voorkant van het net zitten ook de wekkerkettingen, dat zijn metalen kettingen die de grond opwoelen en daardoor de platvis laten schrikken. Vandaar de naam wekkerketting. Die vis komt vanaf de bodem omhoog in het net terecht. Voilà….

 

Uitzending Uitgesproken VARA 17-06-2011

De vissers zeggen dat een geploegde akker juist meer leven opbrengt. Dat laatste standpunt wordt door sommige zeebiologen gesteund, want door het opwoelen van de zeebodem komen allerlei beestjes naar boven die als voedsel dienen voor de platvis.

 

Ook de cijfers lijken de vissers gelijk te geven. De schol is bijvoorbeeld sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw – toen de boomkorvisserij haar intrede deed – anderhalf keer gegroeid in aantal (van 307.000 ton in 1960 naar 435.000 ton in 2010). 

 

Een recent onderzoek van het ILVO (een bioclub uit België) notabene in opdracht van het Wereld Natuurfonds en stichting de Noordzee naar de diverse vismethoden, bevestigt dat de boomkor minder schadelijk is als werd aangenomen.

 

Wel zijn de energiekosten van boomkorvissen dramatisch hoog. Omdat de visprijzen stabiel zijn, en de scholprijs zelfs is gezakt (met 40%), neemt het rendement gestaag af. Romkes zit dus in de problemen en zou best willen omschakelen naar een meer duurzame vorm van vissen – eerstens omdat het veel brandstof bespaard en tweedens omdat de samenleving steeds meer duurzaam gevangen vis wil.

 

Duurzaam gevangen vis krijgt het MSC certificaat. De MSC is de afkorting van Marine Stewardship Council dat het leidende keurmerk en certificeringsprogramma voor duurzaam gevangen vis in de hele wereld uitgeeft. MSC vis is duurder.

 

Louwe de Boer was de eerste Nederlandse visser die het MSC certificaat kreeg. Vijf jaar geleden is hij begonnen met duurzaam vissen. Het belangrijkste motief was het besparen op de brandstofprijzen. Mooi meegenomen is dat hij het MSC certificaat kreeg. Inmiddels heeft Louwe vijf schepen varen die duurzaam vissen en sluiten er binnenkort 15 Deense schepen bij hem aan.

 

De besparing op brandstof is 60-70% . Hij vist met de zogenaamde twinrig. Bij twinrigging of twin-trawling wordt tegelijkertijd met twee trawlnetten naast elkaar gevist achter het schip. De beide netten zijn tijdens het vissen aan elkaar verbonden. De twee netten worden door middel van drie vislijnen voortgesleept.

 

De lijnen worden door gewichten op de grond gehouden die daardoor over de grond slepen en zorgen voor stofwolken die de vis doet opschrikken. De vissen schieten omhoog, zo het visnet in. Sukkels. Maar voor de scholliefhebber een uitkomst, want de vis wordt met deze techniek niet beschadigd en smaakt heerlijk. 

 

Louwe de Boer heeft zijn netten aangepast en de ongewenste bijvangst is nu hooguit 6% - wat extreem laag is voor platvisvisserij. Ook is de kwaliteit van de vis beter. De omschakeling vond in nauw overleg plaats met milieuorganisaties, i.h.b. het Wereld Natuurfonds.

 

Er zijn ook andere vormen van duurzaam vissen op platvis. Een experimentele vorm is de pulsvisserij. In plaats van kettingen worden er stroomdraden over de grond gesleept die regelmatig schokjes geven die de vis irriteren waardoor die van de bodem omhoog springt en in het net komt. Die schokken zijn visspecifiek en alleen de beoogde vis springt omhoog. De vis raakt ook niet beschadigd, zoals met de boomkor wel gebeurd. Wel blijkt deze vorm van vissen gunstiger te werken voor tong dan voor schol.

 

Hendrik Romkes won in 2009 de Verantwoorde Visprijs van het Productschap Vis. Hij verkreeg die prijs omdat hij ging vissen met veel lichtere netten, ander tuig en grotere mazen en door rekening te houden met het getij en de stroming. Hierdoor wist hij zijn gasolie verbruik van 32.000 naar 18.000 liter per week terug te brengen en door het andere tuig was er veel minde bijvangst. Maar het is hard werken.

 

Wat vindt Hendrik Romkes van de Greenpeace actie? “Wij zouden de zee leegvissen? Onzin. We komen niet eens in 60% van de Noordzee.” Hij wijst op de zogenaamde Scholbox, dat is een gebied van 38.000 km2 in de Noordzee tussen de Nederlandse Waddeneilanden en Helgoland bij Denemarken. Daar mag sinds 1989 niet meer worden gevist (althans niet door grote schepen) en er is vastgesteld dat juist daar de platvispopulatie afneemt.

 

Ook de Klaverbank mijdt hij meestal, want vissen op stenen is lastig en beschadigt de netten. Wel vist hij op de Doggersbank – zoals alle vissers. Hij wil best met Greenpeace praten, maar die zijn niet geïnteresseerd in hem. “Wij zitten in een moeilijke sector en voeren dagelijks de strijd om het hoofd boven water te houden. Wij zijn ook mensen en geen criminelen. Maar Greenpeace schildert ons wel zo af.”